ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ОТНОШЕНИЯ К ПРИРОДЕ В РАЗНЫХ ВОЗРАСТНЫХ ГРУППАХ. Әртүрлі жас кезеңдеріндегі табиғатқа деген қатынастың психологиялық ерекшеліктері.

  • N. K. Satybaldina Казахский национальный университет имени аль Фараби
  • A. S. Rukosueva Казахский национальный университет имени аль Фараби
  • L. O. Baymoldina Казахский национальный университет имени аль Фараби
  • E. K. Kalymbetova Казахский национальный университет имени аль Фараби

Аннотация

Статья посвящена проблеме отношения человека к природе. Ухудшение экологического состояния рассматривается как детерминированное не только внешними причинами, но и внутренними психологическими проблемами, в частности антропоцентрическим сознанием, ориентированным исключительно на нужды человека. Статья акцентирует внимание на необходимости переориентации сознания человека с технократического на экологическое в связи с ухудшением экологической обстановки.
Именно сложившийся тип экологического сознания определяет поведение людей по отношению к окружающей их природе. В статье проведены обзор научной литературы по данной тематике и изучение основных концепций, касающихся психологических особенностей отношения к природе.
В эмпирической части исследования использованы методики, с по-мощью которых были выявлены психологические особенности отношения к природе в исследуемых возрастных группах. В статье представлена структурно-содержательная картина психологических особенностей отношения к природе в исследуемых возрастных группах. Проведенное исследование выявило перцептивный объектно-прагматический тип отношения к природе у людей 40-50 лет, перцептивный субъектно-непрагматический тип отношения у людей 18-25 лет и практический субъектно-непрагматический тип отношения у людей 65-75 лет.

Мақала адамның табиғатқа қатынасы мәселесіне арналған. Экологиялық жағдайдың нашарлауы сыртқы себептермен ғана емес, сонымен қатар, ішкі психологиялық мәселелермен, жекелей алғанда, тек адамның қажеттілігіне арналған антропоорталықтандырылған санамен детерминантталуы ретінде қарастырылады. Мақалада экологиялық жағдайдың нашарлауымен байланысты адам санасының технократиялықтан экологиялыққа қайта бағдарлану мәселесіне назар аударылады.
Экологиялық сананың қалыптасқан типі адамдардың өздерін қоршаған табиғатқа деген мінез-құлқын анықтайды. Мақалада осы тақырып бойынша ғылыми әдебиеттерге шолу жасалды және таби-ғатқа деген қатынастың психологиялық ерекшеліктеріне қатысты негізгі концепциялар қарастырылды.
Зерттеудің эмпирикалық бөлімінде зерттелушілердің жас ерекшелігіне байланысты табиғатқа деген қатынасының психологиялық ерекшеліктерін анықтауға көмектесетін әдістемелер қолданылды. Мақалада зерттелушілердің жас ерекшелігіне байланысты табиғатқа деген қатынасының психологиялық ерекшеліктерінің құрылымдық-мазмұндық бейнесі көрсетілген.

Литература

1.Каропа Г.Н. К созданию методики экологического образования школьни ков // Вопросы психологии. – 1995. – №1. – С. 13-16.
2.Москвичев С.Г., Максименко О.А. Экологическое сознание и контроль деятельности природопользования // 4-я российская конференция по экологической психологии: тезисы. – М., 2005. – С. 197-205.
3.Рахимова А.И. Экологическое воспитание – важный фактор гармонизации взаимоотношений природы и человека // Вестник Казанской академии транспорта и коммуникаций. – 2000. – № 2. – 23 с.
4.Экологическое образование и воспитание. – Таллин, 1987. – 324 с.
5.Зверев И.Д. Экология в школьном обучении: новый аспект образования. – М., 1980. – 276 с.
6.Столярова Т.Ф. Новые ценностные системы и мировоззрение – условие решения экологических проблем 20 века //Мир психологии. – 1997. – № 1. – С. 18-22.
7.Nazym Satybaldina, Kamilla Manakova.Personal relations with nature as the feature of ecological consciousness. XXX International Congress of Psychology. Cape Town, South Africa, July 22-27, 2012. International Journal of Psychology. Abstracts. Volume 47. Topic Category: Environment/ Sustainability.P.349.
8.Дерябо С.Д., Ясвин В.А. Экологическая психология: диагностика экологического сознания.- М., 1999. – 240 с.
9.Дерябо С.Д., Ясвин В.А. Экологическая психодиагностика. – Даугавпилс, 1994. – 200 с.
10.Дерябо С.Д., Ясвин В.А. Методики диагностики и коррекции отношения к природе. – М., 1995. – 230 с.

1.Karopa G.N. Towards a methodology of environmental education of schoolchildren // Questions of psychology. – 1995.– №1. – S. 13-16.
2.Moskvichev S.G., Maksimenko O.A. Environmental awareness and control of wildlife management // 4-th Russian Conference on Environmental Psychology: abstracts. – M., 2005. – P. 197-205.
3.Rakhimov A.I. Environmental education – an important factor in the harmonization
4.Environmental education and training. – Tallinn, 1987. – 324 p.
5.Zverev I.D. Ecology in schooling: a new dimension to education. – M., 1980. – 276 p.
6.Carpenter T.F. New value system and worldview – condition for solving the environmental problems of the 20th century //
World of Psychology. – 1997. – № 1. – S. 18-22.
7.Satybaldina N., Manakova K. Personal relations with nature as the feature of ecological consciousness. XXX International
Congress of Psychology. Cape Town, South Africa, July 22-27, 2012. International Journal of Psychology. Abstracts. Volume 47.Topic Category: Environment/ Sustainability. – P. 349.
8.Deryabo S.D., Yasvin V.A .Environmental psychology: the diagnosis of environmental soznaniya. – M., 1999. – 240 p.
9.Deryabo S.D., Yasvin V.A. Environmental psychological testing. – Daugavpils, 1994. – 200 p.
10.Deryabo S.D., Yasvin V.A. Methods of diagnosis and correction of attitude towards nature. – M., 1995. – 230 p.
Опубликована
2015-06-19
Как цитировать
SATYBALDINA, N. K. et al. ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ОТНОШЕНИЯ К ПРИРОДЕ В РАЗНЫХ ВОЗРАСТНЫХ ГРУППАХ. Әртүрлі жас кезеңдеріндегі табиғатқа деген қатынастың психологиялық ерекшеліктері.. Вестник КазНУ. Серия психологии и социологии, [S.l.], v. 52, n. 1, june 2015. ISSN 2617-7552. Доступно на: <http://bulletin-psysoc.kaznu.kz/index.php/1-psy/article/view/233>. Дата доступа: 14 nov. 2018

Ключевые слова

отношение к природе; экологическое сознание; мотивация взаимодействия с природой; доминирующая установка; субъектификация природных объектов. Табиғатқа қатынас; экологиялық сана; табиғатпен өзара әрекет мотивациясы; доминантты бағдар.