Psychological factors influencing the acceptance of artificial intelligence technologies among civil servants in Kazakhstan

M. Abdykalikova; T. Kaldybayev; A. Bolatov; N. Bozymbayeva

doi:10.26577/JPsS20269831

Авторлар

М. Абдықалықова Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0003-4032-6956
Т. Қалдыбаев Халықаралық бизнес академиясы https://orcid.org/0009-0006-1178-114X
А.Болатов Еуразия ұлттық университеті , Shenzhen University https://orcid.org/0000-0002-5390-4623
Н. Бозымбаева Maqsut Narikbayev University , Еуразия ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0005-1194-3797

DOI:

https://doi.org/10.26577/JPsS20269831

Аңдатпа

Жасанды интеллект (ЖИ) технологиялары мемлекеттік секторға барған сайын кеңінен енгізілуде, алайда оларды қолданудың тиімділігі көбіне мемлекеттік қызметшілердің цифрлық шешімдерді пайдалануға дайындығына байланысты. Бұл мәселеге қызығушылықтың артуына қарамастан, Орталық Азия елдерінің мемлекеттік басқару жүйесінде ЖИ-ді қабылдауға ықпал ететін психологиялық факторлар туралы эмпирикалық деректер әлі де шектеулі. Зерттеудің мақсаты — Қазақстандағы мемлекеттік қызметшілердің жасанды интеллект технологияларын пайдалануға деген мінез-құлықтық ниетінің психологиялық предикторларын анықтау. Көлденең зерттеуге 170 мемлекеттік қызметші қатысты. Деректерді талдау үшін WLSMV бағалаушысын қолдану арқылы құрылымдық теңдеулерді модельдеу әдісі пайдаланылды. Зерттеуде ЖИ-дің қабылданатын пайдалылығы мен қолдану жеңілдігі, технологияға деген көзқарас, ЖИ мен автоматтандыруға деген сенім, қабылданатын мінез-құлықтық бақылау және өзіндік тиімділік қарастырылды. Нәтижелер ЖИ-дің қабылданатын пайдалылығы мінез-құлықтық ниеттің ең күшті оң предикторы болғанын көрсетті (β = 0,603; p < 0,001). ЖИ-ге деген сенім, қабылданатын мінез-құлықтық бақылау және технологияға деген оң көзқарас бойынша да статистикалық мәнді оң байланыстар анықталды, ал автоматтандыруға деген сенім мінез-құлықтық ниетпен теріс байланысты болды. Жас пен өзіндік тиімділік арасындағы байланыс сауалнаманы толтыру тіліне байланысты ерекшеленді. Зерттеудің ғылыми құндылығы Қазақстанның мемлекеттік секторында ЖИ-ді қабылдаудың психологиялық механизмдері туралы түсініктерді кеңейтумен және Орталық Азия контексіндегі эмпирикалық деректерді толықтырумен айқындалады. Нәтижелердің практикалық маңыздылығы оларды цифрлық трансформация жағдайында мемлекеттік қызметшілерді оқыту және ұйымдастырушылық қолдау бағдарламаларын әзірлеуде пайдалану мүмкіндігімен анықталады.

Түйін сөздер: жасанды интеллект, психологиялық предикторлар, мемлекеттік қызметшілер, технологияны қабылдау, мінез-құлықтық ниет, ЖИ деген сенім, құрылымдық теңдеулерді модельдеу.

Автор өмірбаяндары

М. Абдықалықова, Еуразия ұлттық университеті

психология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (Астана, Қазақстан, e-mail: martadaria2019@gmail.com).
Т. Қалдыбаев, Халықаралық бизнес академиясы

MBA, жоғары бизнес мектебінің оқытушысы, Almaty Management University (Алматы, Қазақстан, е-mail: timqaldy@gmail.com)
А.Болатов, Еуразия ұлттық университеті, Shenzhen University

медицина ғылымдарының докторы (M.D.), Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің зерттеушісі; Шэньчжэнь университетінің PhD докторанты (Шэньчжэнь, Қытай, е-mail: bolatovaidos@gmail.com)
Н. Бозымбаева, Maqsut Narikbayev University, Еуразия ұлттық университеті

(корреспондент-автор) – кеңес беру психологиясы саласындағы әлеуметтік ғылымдар магистрі, Maqsut Narikbayev University оқытушысы; Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің зерттеушісі (Астана, Қазақстан, е-mail: nbozymbaeva@gmail.com)