Мектеп ортасында буллингті алдын алу және зерттеу: шағын зерттеулердің нәтижелері

Аңдатпа

Мақалада мектеп ортасындағы буллингке қарсы тұрудың шетелдік және отандық бағдарламаларын талдау негізінде буллингтің алдын алу және зерттеу мәселесі қарастырылады.

Мектепте буллингті анықтау бойынша шағын-зерттеу нәтижелері келтіріледі.

Жүргізілген әдістемелердің нәтижелері бойынша буллинг объектілерінің тәуекел тобына жататын балаларға тән кейбір жалпы ерекшеліктер атап өтіледі: мазасыздықтың  жоғары  деңгейі, эмоциялық лабильділік, эмоциялық-ерік тұрақсыздығы, өзін-өзі бағалаудың төмендігі, талаптанудың барабар емес деңгейі, азшылдықты, бақылаудың төмен локусы, ведомость, қашу-жанжалды жағдайлардан шығудың негізгі стратегиясы ретінде.

Диагностиканың нәтижелері бойынша «тәуекел тобы» – «буллингтің әлеуетті құрбандары» анықталып, онымен «эмоция әлемі» эмоциялық даму деңгейін арттыру бағдарламасы және антибуллингтік   біліктілікті   қалыптастыру   тренингі    өткізілді.    Бұл    жұмыстың    нәтижелері   оң динамиканы көрсетті, бұл оқушылардың буллингке қарсы іс-әрекет жасау дағдыларын қалыптастыру қажеттілігі туралы болжамды растады, оларға: эмоционалдық тұрақтылық, тұрақтылық, тепе-теңдік, ерік күші, психикалық күш және т.б. жатады.

Нәтижесінде, буллинг жағдайына қатысты педагогтар мен психологтардың батылдығы, басылуы және  ұйқысыздығы  күш-жігері  ден  қоюдың  құзыретті  және  ашық  тәсілдеріне  өзгеруі мүмкін, бірақ ол үшін белгілі бір іс-әрекеттер деңгейіне дейін анық, келісілген және пысықталған, мектеп қызметкерлерінің орынды қарым-қатынас құндылығын және буллингті тоқтату қажеттілігін көрсететін позициясын қалыптастыру бойынша жұмыс жүргізу қажет. 

Түйін сөздер: буллинг, виктимизация, антибуллингті дағдылар, буллингтің құрбандары, эмoциoнaлды лaбильділік, эмoциoнaлды-ерікті тұрақсыздық, эмoциoнaлды тұрақтылық, тұрақтылық, байсалдылық, психикалық күш.