Психологтың кəсіби ой-өрісінің эксплицитті-имплицитті үлгісі (Хабаршы. Психология және социология сериясы, 2013)
Осы мақалада кəсіби ой-өрісін кешенді эксплицитті-имплицитті зерттеудің нəтижелеріне негізделген психологтың кəсіби ой-өрісінің құрылымдық үлгісі келтірілген.Осы үлгінің əдістемелік негіздемесі болып ой-өрістің имплицитті жəне эксплицитті теориялары, ой-өрісті зерттеуге қатысты биологиялық, психометрикалық, құрылымдық, құрылымдық-интегративті, субъективті, ресурсты жəне құзыретті əдістер табылады.Осы əдістердің негізінде психологтың кəсіби ой-өрісінің анықтамасы нақтыланды, оның құрылымдық бөлімдері анықталды. Психологтың кəсіби ой-өрісінің имплицитті зерттеулері табысты кəсіптік қызметті атқару кезінде қажетті психологтың тəжірибелік құзыретін толықтыруға мүмкіндік берді. Психологтың кəсіби ой-өрісінің ұсынылған құрылымдық эксплицитті-имплицитті үлгісі психологтың кəсіби ой-өрісі – бұл кəсіптік қызметті атқару кезінде белсендірілген түрлі деңгейдегі тану функцияларының бірлігін, қабілеттіліктер мен құзыреттің жүйесін, жеке тəжірибелік ұйым нысанын білдіретін күрделі зиялы қызметі екенін анықтауға мүмкіндік берді. Кəсіби ой-өріс – жалпы ой-өріс сияқты көпөлшемді ұғым жəне оны зерттеуге қатысты көптеген құрамдық бөлшектерді бөліп аламыз. Біз жасаған зерттеуде бұл жалпы, эмоциялы, тəжірибелік жəне эмпирикалық ой-өрістердің өзара байланыстары, кəсіби ой-өрістің құрылымындағы тану үрдістерінің қабілеттіліктері болып табылады. Біздің ойымызша, жоғарыда аталған байланыстарды бақылау маңызды болып табылады, себебі осы байланыстарды түсіну кəсіби психологтарды дайындау стратегиясын, психологтың кəсіби құзыретін анықтауға мүмкіндік береді.
Keywords: психологтың кəсіби ой-өрісі; эксплицитті жəне имплицитті теориялар; психологтың кəсіби ой-өрісінің эксплицитті-имплицитті үлгісі; биологиялық; психометрикалық; құрылымдық; құрылымдық-интегративті; субъективті; ресурсты жəне құзыретті əдістер; психологты