Қазақстандағы репатрианттардың интеграциясының әлеуметтік тәжірибелері: Жетісу өңірі мысалында

Аңдатпа

Репатрианттардың қоғамға интеграциялану мәселесі жаһандық көші-қон үдерістерімен, демографиялық өзгерістермен және көшіп келген этникалық қазақтарды қолдауға бағытталған мемлекеттік саясатпен байланысты ерекше өзектілікке ие болып отыр. Зерттеудің мақсаты – Қазақстанның Жетісу облысында тұратын репатрианттардың интеграциясына ықпал ететін негізгі әлеуметтік тәжірибелерді анықтау, сондай-ақ олардың әлеуметтік бейімделуіне ықпал ететін немесе кедергі келтіретін факторларды айқындау. Зерттеудің әдіснамалық негізін сандық әлеуметтанулық тәсіл құрады. Эмпирикалық деректер Жетісу облысының әртүрлі аудандарында тұрақты тұратын 787 репатриант арасында жүргізілген құрылымданған сауалнама нәтижесінде жинақталды. Деректерді өңдеуде сипаттамалық статистика, корреляциялық талдау және белгілердің өзара байланысын талдау әдістері қолданылды. Зерттеу нәтижелері репатрианттардың әлеуметтік интеграциясы әлеуметтік, мәдени және институционалдық факторлардың жиынтығына тәуелді күрделі әрі көпқырлы үдеріс екенін көрсетті. Жергілікті тұрғындармен тұрақты әлеуметтік байланыстардың болуы, мәдени нормаларды түсіну және күнделікті әлеуметтік өзара әрекеттестікке қатысу тиесілілік сезімінің қалыптасуына ең маңызды ықпал ететін факторлар ретінде анықталды. Зерттеудің құндылығы Қазақстанның өңірлік контексіндегі репатрианттардың күнделікті интеграциялық тәжірибелері туралы ауқымды эмпирикалық деректер ұсынуында жатыр. Алынған нәтижелер әлеуметтік тиесілілік сезімінің қалыптасу тетіктері туралы ғылыми түсініктерді кеңейтіп, интеграцияны әлеуметтік қатынастарды, мәдени бейімделуді және институционалдық өзара әрекеттестікті қамтитын көпдеңгейлі үдеріс ретінде қарастыру қажеттігін дәлелдейді. Зерттеудің практикалық маңызы оның нәтижелерін өңірлік мемлекеттік органдар, үкіметтік емес ұйымдар және әлеуметтік қызметтер тарапынан репатрианттарды қолдаудың нысаналы бағдарламаларын әзірлеуде қолдану мүмкіндігімен айқындалады. Мұндай шараларды жүзеге асыру әлеуметтік бірлікті нығайтуға, репатрианттардың жергілікті қауымдастықтар өміріне қатысу деңгейін арттыруға және олардың әлеуметтік интеграциясының тиімді жүйесін қалыптастыруға ықпал етеді.

Түйін сөздер: оралмандар, әлеуметтік интеграция, әлеуметтік тәжірибелер, тиесілілік сезімі, Қазақстан.